پاسخ از این شبهه که آیا وجود آدمهای با اخلاق در بین بی دینها، به معنای بی نیازی به دین هست یا نه؟ این است که وجود آن نوع انسانها، اولا نادر است و از باب اینکه النادر کالعدم، نمی توان قانونی را با افراد استثنایی وضع یا رفع وضع نمود.

دین، به عنوان قانون و نسخه زندگی است و آمده برای نوع انسانها که آنها را برای رسیدن به سعادت و کمال کمک نماید.

 بنابراین، دین ناظر بر نوع بشریت است که بدون دین، احتمال لغزش آنان زیاد است.

 ثانیاً،

 دین انسان را به همان مسیری رهنمون است که اخلاق مداران، آن را دنبال میکنند و در واقع، دین آمده تا همه انسانها را به سمت اخلاق مداری سوق بدهد. از اینرو، دین، یار و غمخوار اخلاق به شمار می آید.

 ثالثا،

 انسانهای اخلاقی، دینداران واقعی هستند چرا که منشأ اخلاق، دین است و دین هم، متکی بر پایه همان فطرت و وجدان انسانی است که در اخلاق مداران زنده است. لذا انسان اخلاقی در واقع، انسانی دیندار است ولو در ظاهر، خودش را بی دین قلمداد می‌کند. چون دین و اخلاق هر دو از فطرت الهی موجود در انسان سرچشمه می‌گیرند. روی این اساس، انسان اخلاق محور را، نمیتوان بی دین نامید.

مگر دین، همان اعتقاد قلبی به انسانیت و وجدان درونی نیست که همان انسانیت و خروش یاطنی، مظهر خداوندی خدا و روح الهی است.
از اینجا، معلوم شد که نمیتوان دین و اخلاق را روبروی هم قرار داد یا دو امر جداپذیر قلمداد نمود بله هر دو، دو روی سکه یعنی فطرت خدادادی هستند که در شکل اخلاق و دین در حیات بشر بروز می یابند و هر دو مشیر هستند به همان جنبه الهی پسند انسان. اخلاق، صورت باطنی و دین، صورت ظاهری فطرت الهی انسان به شمار می آیند. پس، نه اخلاق از دین جداست و نه دین از اخلاق منفک پذیر است. هر دو در انسان با وجدان، قابل مشاهده هستند هر چند ممکن است یکی از آن دو، در ظاهر کم رنگ در حیات نشان داده بشود.

رابعا،

 اخلاق مرحله خاصی از فطرت الهی موجود در وجود انسان است در حالی که دین، مرحله کامل و اتمی از فطرت آدمی است. بنابراین، اخلاق انسان را از دین بی نیاز نمی تواند بکند چرا که انسانهای عاشق خدا، دوستدار مراحل اکمل هستند و در رسیدن به سعادت و کمال، دوستدار مراحل کامل هستند و هیچوقت، قانع به مرحله ضعیف در چهره اخلاق نمی توانند باشند. از اینرو، اخلاق هیچ زمانی و مکانی، جای خالی دین را نمی تواند پر کند.

برای مطالعه در مورد نقش آیین های مذهبی در ماندگاری باور ها روی این لینک کلیک کنید.