مقاله حجت الاسلام والمسلمین علی مدبر چهاربرجی، با عنوان فلسفه تمدن اسلامی در نظریه قضای ایجادی و ایجابی، رویکردی صدرایی به مکتب کنش فراکنش در مجله سیمین همایش ملاصدرا چاپ شد.

هماینک چکیده این مقاله را میتوانید مشاهده نمایید.

 

مسئلهٔ سازگاری علم و ارادهٔ پیشین الهی با اختیار انسا(قضا و قدر) همواره از غوامض  بنیادین کلام و فلسفهٔ اسلامی بوده است. 
پژوهش حاضر با استناد بر مبانی حکمت متعالیه، نظریهٔ بدیع کنش فراکنش را به عنوان چارچوبی نظاممند برای برون‌رفت از ثنویت
جبر و تفویض ارائه می‌دهد. نوآوری کلیدی این مقاله تفکیک هستی‌شناختی قضا به دو ساحت قضای ایجادی (ناظر به ارادهٔ مطلق الهی و نامشروط)و قضای ایجابی ناظر به تحثث مشروط پدیده ها در بستر کنش های انسانی) است. بر اساس این الگو، کنش های  مختارانهٔ انسان ، آثاری انباشته در نظام هستی تولید می‌کنند که از آن به فراکنش تعبیر می‌شوند. فراکنشها، واکنش قانونمند نظام عالم در قبال سنت الهی رقم میزنند. 
این تبیین پویا ضمن صیانت  از اطلاق علم الهی، نه تنها گره جبر و اختیار را  را در سطح فردی باز میکند، بلکه با ارتقاء به سطح کلان،  الگوی تمدنی  برای  تحلیل تطورات  تاریخی و فروپاشی یا اعتلای جوامع بر اساس برهم کنش اراده جمعی و سنن الهی ارائه مینماید. این نظریه، افقهای نوین در بسط کارکردهای حکمت صدرایی در فلسفه تاریخ میگشاید.