پادژ پنجم در زبان روسی را «حالت ابزاری» می‌نامند. این پادژ نشان می‌دهد که کاری با چه وسیله‌ای انجام می‌شود، چه کسی همراه ماست یا شخصی چه نقشی دارد.

برای یادگیری این پادژ، ابتدا سه کاربرد اصلی آن را بررسی می‌کنیم.

 

۱. بیان وسیله انجام کار

وقتی می‌خواهیم بگوییم کاری با چه وسیله‌ای انجام می‌شود، از پادژ پنجم استفاده می‌کنیم.

سؤال: Чем? — با چه چیزی؟

روسی تلفظ معنی
Я пишу ручкой. یا پیشو روچکَی من با خودکار می‌نویسم.
Он режет ножом. اُن رِژِت نَژُم او با چاقو می‌بُرد.
Я еду автобусом. یا یِدو آفتوبوسَم من با اتوبوس می‌روم.

در این مثال‌ها:

حالت اصلی پادژ پنجم
ручка ручкой
нож ножом
автобус автобусом

اسم‌ها تغییر کرده‌اند تا وسیله انجام کار را نشان دهند.

۲. بیان همراهی

برای گفتن «با چه کسی؟» از حرف اضافه «с» به همراه پادژ پنجم استفاده می‌کنیم.

سؤال: С кем? — با چه کسی؟

روسی معنی
Я говорю с другом. من با دوستم صحبت می‌کنم.
Она живёт с родителями. او با والدینش زندگی می‌کند.
Я иду с преподавателем. من با استاد می‌روم.

توجه کنید:

حالت اصلی پادژ پنجم
друг с другом
родители с родителями
преподаватель с преподавателем

۳. بیان شغل یا نقش

در زبان روسی، برای بیان شغل یا نقشی که شخص دارد، معمولاً از پادژ پنجم استفاده می‌شود.

روسی معنی
Он работает учителем. او معلم است / به‌عنوان معلم کار می‌کند.
Она стала врачом. او پزشک شد.
Мой брат был студентом. برادرم دانشجو بود.

در این کاربرد، اسم شغل یا نقش تغییر می‌کند:

حالت اصلی پادژ پنجم
учитель учителем
врач врачом
студент студентом

۴. قاعده تغییر پایان اسم‌ها

برای ساختن پادژ پنجم، باید به پایان اسم در حالت اصلی توجه کنیم.

نوع اسم پایان معمول در پادژ پنجم مثال
مذکر با صامت -ом стол → столом
مذکر با -й یا -ь -ем музей → музеем
خنثی با -о -ом окно → окном
خنثی با -е -ем море → морем
مؤنث با -а -ой книга → книгой
مؤنث با -я -ей неделя → неделей
مؤنث با -ь -ью дверь → дверью

نکته: پس از برخی حروف مانند г، к، х، ж، ч، ш، щ، پایان اسم‌ها ممکن است به «ем» یا «ей» تغییر کند؛ مانند:

حالت اصلی پادژ پنجم
врач врачом
ключ ключом
товарищ товарищем

۵. تفاوت پادژ پنجم و ششم

این تفاوت بسیار مهم است:

پادژ پنجم پادژ ششم
Чем? — با چه چیزی؟ Где? — کجا؟
Я пишу ручкой. Я живу в Москве.
با خودکار می‌نویسم. در مسکو زندگی می‌کنم.
С кем? — با چه کسی؟ О ком? — درباره چه کسی؟

در جمله «Я говорю с другом» (با دوستم صحبت می‌کنم)، اسم «друг» در پادژ پنجم است؛ اما در جمله «Я говорю о друге» (درباره دوستم صحبت می‌کنم)، همان اسم در پادژ ششم قرار دارد.

 

۶. تمرین

جمله‌های زیر را به روسی ترجمه کنید:

شماره جمله
1 من با خودکار می‌نویسم.
2 او با دوستش صحبت می‌کند.
3 برادرم پزشک است.
4 من با اتوبوس به دانشگاه می‌روم.
5 او با استاد زندگی می‌کند.

در ترجمه‌ها به پایان اسم‌ها توجه کنید.