باورها در آغوش آیین‌ها زنده می‌مانند 📘

باور، وقتی عریان و بی‌پناه باشد، همانند موجودی است که در سرما و گرمای هستی دوام نمی‌آورد. باورِ لخت، بی‌لباسِ نماد و آیین، زود پژمرده می‌شود. این یک قاعده عقلی است: آنچه پوشش ندارد، حفظ نمی‌شود؛ آنچه شکل ندارد، منتقل نمی‌گردد؛ آنچه در قالب جاری نیست، در قلب‌ها ماندگار نمی‌ماند.

از این روست که آیین‌ها، مراسم‌ها و نمادها نه حاشیهٔ دین، بلکه حافظان جان باورها هستند امام خمینی(ره) این حقیقت را در جمله‌ای جاودان بیان کرد:

«محرم و صفر است که اسلام را زنده نگه داشته است.»

این سخن نه از باب احساسات، بلکه یک تحلیل عمیق جامعه‌شناختی، مردم‌شناختی و معرفتی است: اسلام با  قانون زنده نمی‌ماند؛ با *آیین* زنده می‌ماند. چون قانون در ذهن می‌نشیند، اما آیین در روح نفوذ می‌کند.

نمادها ریشه در عقلانیت دارند، نه خرافه 📚

آیین‌ها برآمده از عقل‌اند، زیرا:

1.  عقل می‌گوید حقیقت باید ماندگار شود. ماندگاری نیازمند «صورت» و «قالب» است؛ همان نمادها.

2.  عقل می‌گوید پیام باید به نسل بعد منتقل گردد. انتقال بدون آیین ممکن نیست؛ آیین، حاملِ پیام است.

3.  عقل می‌گوید دل انسان با تجربهٔ جمعی زنده می‌شود. تجربهٔ جمعی همان مراسم و مناسک است

  ریشه در قرآن، روایت و سیره
قرآن
قرآن پر از نمادهای عملی است که برای تثبیت معنا وضع شده‌اند:
- نمازنماد بندگی
-  روزه نماد تهی‌سازی برای پرشدن
- حج نماد سیر از خاک به افلاک
- قربانی نماد بریدن از نفس
- سجده نماد نهایت فروتنی

حتی پیامبران نیز با آیین‌ها مأمور شده‌اند: «وَأَذِّن فِي النَّاسِ بِالْحَجِّ…» اعلام آیینی برای زنده‌تر کردن پیام.

 روایات

ائمه(ع) خود، مراسم‌ها را زنده نگه داشته‌اند:
- روایات متعددی درباره عیادت مریض هست: «عیادت، محبت را زنده می‌کند.»
- روایات مربوط به تشییع، وفیات و مجالس ذکر اهل‌بیت
- روایت مشهور امام صادق(ع): «مجالس ما را احیا کنید، خدا رحمت کند کسی را که امر ما را زنده نگه دارد.»

این یعنی احیای دین، احیای آیین است

سیره اهل‌بیت
سیره امامان سراسر آیین است:
- امام سجاد(ع) صحیفه سجادیه را به صورت مجموعه‌ای از آیین‌های دعا ارائه کرد.
- امام صادق(ع) برای شهادت امام حسین(ع) روز معین، نشست مشخص و آداب ویژه داشت.
- امام رضا(ع) خود مجلس مرثیه برپا می‌کرد و دیگران را بدان فرا می‌خواند.
جهان شیعه؛ تمدن آیین‌ها

تمدن شیعه بر پایهٔ آیین‌های حافظ معنا شکل گرفته است:

• 
  - محرم
  - صفر
  - اربعین
  - وفیات
  - اعیاد
  - ادعیه
  - زیارات
  - سوگواری‌ها
  - موالید
  - آیین‌های عیادت، صلح، صله‌رحم و…
  هرکدام لباسی بر تنِ باورها هستند.
  بر اساس اصول «کنش و واکنش»:
  - وجود انسانی در کنش با هستی، شکل می‌گیرد؛ نه صرفاً با دانستن.
  - آیین‌ها همان کنش‌های جمعی‌اند که واکنشِ الهی و وجودی را فعال می‌کنند.
  - باور اگر صرفاً دانسته باشد، بالقوه است؛ اما وقتی در آیین قرار گیرد، بالفعل می‌شود.
  پس:
  آیین، لباس وجودیِ باور است.بدون آیین، باور به مرتبهٔ تأثیر نمی‌رسد.

برای مطالعه در مورد فرق حدیث و روایت روی این لینک کلیک کنید.