آيه « امر به معروف و نهي از منكر»

خداوند مي‌فرمايد: «وَ لْتَكُن مِّنكُمْ أُمَّةٌ يَدْعُونَ إِلىَ الخْيرِ وَ يَأْمُرُونَ بِالمَعْرُوفِ وَ يَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنكَرِ  وَ أُوْلَئكَ هُمُ الْمُفْلِحُون؛ بايد كه از ميان شما گروهى باشند كه به خير دعوت كنند و امر به معروف و نهى از منكر كنند. اينان رستگارانند».(آل عمران/104)

تشریح مفاد آیه شریفه

از نظر اسلام، رسيدن به كمال و خوشبختي حق همگاني است و اين حق همگاني، در صورتي امكانپذير است كه همگان بدان پايبند باشند. به اين سبب، در دین اسلام جهت آسيب نديدن فرد غيرِ متخلّف از عوارض نامطلوب رفتارهاي فرد ناهنجار، اين حق به صورت طبيعي به فرد سالم داده مي‌شود كه افزون بر اينكه، خود را از آثار ناهنجاريهاي اجتماعي محافظت بكند، نسبت به فرد متخلف هم حق اعتراض داشته باشد؛ چرا كه فرد متخلّف، با كارش نسبت به اخلاق و عقيده شخص سالم ضربه وارد نموده و اين فرد را، در معرض انواع بيماري روحي و جسماني قرار مي‌دهد. بنابراين، اصل امر به معروف و نهي از منكر حقي است كه به همراه زندگي گروهي انسان با انسان‌هاي ديگر به وجود مي‌آيد و در نتیجه، نه كسي مي‌تواند آن را از خود ساقط بكند و نه كسي قادر است آن را از ديگري سلب بكند.👇🏻

به عبارت ديگر، نابسامانی‌هايي كه لازمه زندگي مادي و طبيعي است، احتياج به زدودن آنها از متن جامعه است و جامعه، نيازمند اصلاح مداوم است. اسلام براي رسيدن به اين هدف، ساز و كاري را با عنوان «امر به معروف و نهي از منكر» معین نموده است. البته،اين قانون شرايطي دارد كه در عمل به آن بايد شرايط آن نيز ملاحظه گردد كه در منابع فقهي مورد اشاره قرار گرفته‌اند.

 بیان ارتباط آیه شریفه با قیام اباعبدالله 

استدلال به این آيه شريفه، در ضرورت قيام امام حسين (ع) از نوع قياس منطقي به شكل اولي است:

 صغري قياس؛ بنابر نقل مورخان اسلامي انواع منكرات در زمان آن حضرت شيوع پيدا كرده بود، خواه منكرات عقيدتي، مثل: انديشه هاي جبرگرايي و نشر مختار نبودن انسان در زندگي، سوء استفاده از اعتقادات مذهبي و دستاويز قرار دادن برخی از آیات قرآن در توجيه اعمال نارواي حكومت و تفسيرهاي ناروا و خواه منكرات عملي، مانند: ايجاد تفرقه و اختلاف بين مسلمانان به بهانه هاي گوناگون، سوء استفاده از بيت المال و بذل و بخشش به افراد چاپلوس و متملق و بي لياقتي و دنياطلب، تبعيض هاي قومي، اقتصادي و نژادي و برقراري حكومت سلطنتي و اشرافي و ساير موارد.

 كبري قياس؛ طبق آيات وارده در باره امر به معروف و نهي از منكر، مانند آيه104 و 114 سوره آل عمران و آيه157 سوره اعراف و ساير آيات، هر منكري در جامعه بايستي اصلاح و زدوده شود. 

نتيجه؛ پس در جامعه آن روزگار، بايستي اصلاح صورت مي‌پذيرفت؛ چرا كه فلسفه نزول آيات الهي، اجراي اوامر و نواهی الهی توسط بشر در زندگي شخصي و اجتماعي براي وصول به كمال و سعادت دنيا و آخرت مي باشد. از سوي ديگر، مجري اين اصلاح هم، كسي جز امام حسين (ع) نمي‌توانست باشد. چون كه ايشان با دارا بودن به تربيت محمدي (ص) و طهارت ذاتي و آشنايي به معارف قرآني و سنت نبوي، شايستگي لازم براي قيام عليه منكرات موجود در جامعه را داشتند.

برای مطالعه در مورد بازخوانی عاشورا بر پایه قانون «إذا تراکم بلغ وإذا بلغ تجلّى» روی این لینک کلیک کنید.